BACK 


Het verhaal van het stoomschip ”Schokland”

De Schokland, het schip waarop Timen Swiers (1868-1964) een
tijd gezagvoerder was.

De 'Schokland' was een Nederlands (stoom)vrachtschip.
Het is gebouwd in 1915 door A. Vuijk & Zonen Capelle a/d IJssel.
Eigenaar: Scheepvaart en Steenkolen Mij NV Rotterdam.
Op 04-01-1943 op de rotsen gelopen bij Jersey en gezonken.
Het had een Gross Register Tonnage gewicht van 1113
Lengte 68,5 m; Breedte 10 m; hoogte (bodem/achterdek) 4,27 m.

Enige tijd geleden werd ik in Engeland geconfronteerd met een afbeelding van het stoomschip Schokland. Eén van de schepen waar Timen Swiers als gezagvoerder op gevaren heeft. De afbeelding die ik onder ogen kreeg kwam van het eiland Jersey.
Ik werd er zo door “gepakt” dat ik besloot mij in de Schokland-historie te gaan verdiepen. Want ik vroeg mij af: ,,Wat zou het eiland Jersey met de 'Schokland' te maken hebben gehad?”

De periode dat Timen Swiers gezagvoerder was op de Schokland, moet vóór mei 1942 zijn geweest. Want op 2 mei 1942 werd het schip gevorderd door de Duitse bezetter. En op 4 januari 1943 zijn de Duitsers met het schip op de rotsen gelopen en is het schip gezonken.

Over de tijd vóór de invordering is niet veel méér bekend, dan dat het schip probleemloos gevaren heeft, vooral met steenkolen, gehaald uit Noord Engeland, als lading. Jullie vader zal ongetwijfeld geweten hebben dat “zijn” schip is geconfisqueerd door de Duitsers en hoe rampzalig het met de Schokland afgelopen is.

Op de rotsen gelopen

De SS Schokland: werd door “Die Deutsche Kriegsmarine” als bevoorradingsschip (van
bouwmaterialen) gebruikt. En later ook als veerboot om Duitse troepen tussen Frankrijk en de Kanaaleilanden over te varen.
Er zijn meerdere verhalen over het hoe en wat, betreffende het vergaan van de Schokland, getuigende de stukken die ik onder ogen kreeg. Maar ik volsta eerst met het verhaal wat door historici het meest plausibel geacht wordt.

Op 4 januari 1943 zouden Duitse troepen met de 'Schokland' van het Engelse kanaal-eiland Jersey gehaald worden om (voor een paar dagen verlof) naar Frankrijk (St. Malo) gevaren te worden. Maar al binnen een half uur varen, liep het schip door een navigatie-fout of onoplettendheid op de rotsen, aan de zuidkant van Jersey. (het was donker) 284 militairen overleefden de ramp en 136 militairen kwamen om. (Er zijn ook bronnen die vermelden dat er 106 militairen zijn omgekomen)In meerdere bronnen staat te lezen dat er geruchten waren dat er ook vrouwen aan boord waren.
 

In 1960 is het Schokland-wrak pas vonden door sportduikers

In 1960 werd het ss Schokland-wrak voor het eerst door sportduikers ontdekt aan de zuidkant van Jersey. En het ligt daar nog steeds, ongeveer een mijl uit de kust bij Portelet Bay. Het wrak ligt op een diepte, variëren van 20 tot 30 meter, afhankelijk van de stand van het getij. Bij die eerste duik naar de Schokland vond men onder andere parfumflesjes, damesschoenen met naaldhakken (“stiletto heels” zoals het in
de stukken staat) en andere damesartikelen.  De locale inwoners van Jersey geloofden dat die vrouwen waarschijnlijk Franse prostituees waren.

   

Op het kaartje hier boven, de locatie van het Schokland-wrak.

Jersey is één van de kanaal-eilanden. Hoewel de eilanden nabij de Franse kust liggen, zijn de eilanden autonoom, hebben een eigen munt en eigen postzegels. Maar de eilanden zijn Brits kroonbezit. Jersey is 116 km2 en heeft tegenwoordig 91500 inwoners.

De ”Schokland” postzegel

 In Engeland werd ik onverwachts geconfronteerd met de “Schokland.” Ik ontving een brief uit Jersey, waar een opmerkelijke postzegel op zat. Het was een zegel met de beeltenis van de Schokland er op. Ik herinnerde mij de naam Schokland van deze familie-site. Heb onmiddellijk even de site opgezocht. Zo waar, het was de Schokland waar Timen Swiers op gevaren heeft. Ik bleef die postzegel maar bestuderen. Want ik kon het haast niet geloven dat ik aan de Engelse zuidkust op deze manier weer herinnerd werd aan mijn vroegere buurman,  jullie vader. Het bleef me intrigeren. Daarom besloot ik om uit te zoeken waarom de beeltenis van de Schokland op een postzegel in Engeland stond. Want ik kende de geschiedenis van het schip niet.

Bij navraag bleek mij dat “Jersey Post” in 2011 een zestal postzegels uitgegeven heeft van historische schepen die ooit bij Jersey zijn vergaan. Zo ook van het stoomschip Schokland.

Op de vóór- en achtersteven van de Schokland zijn duidelijk de mitrailleurs te zien
die de Duitsers geplaatst hebben. De Schokland geverfd in de kleur van
“Die Deutsche Kriegsmarine.” Aan het achterschip, hangt een rode vlag met het hakenkruis in het midden.

Op 5 januari 1943, 's nachts om 01.30 uur vaart de Schokland op de klippen aan de zuidkust van Jersey en vergaat. Met veel doden ten gevolg. Er doen een paar verhalen de ronde over de oorzaak van de ramp. Eén er van heb ik beschreven. Een ander verhaal in het kort, maar minder waarschijnlijk:
Het schip zou gesaboteerd zijn door bewoners van Jersey.

Portelet Bay, Jersey. Menig schip is bij Jersey vergaan op de verraderlijke rotsen (nét onder het wateroppervlak). Veel scheepswrakken liggen hier heden ten dage nog, als stille getuigen op de  zeebodem. Ieder met zijn eigen verhaal. Zo ook de “Schokland”.
 



Zou het Timen Swiers geweest zijn, die hier in Harlingen afmeerde ?  Zou best kunnen.
 

         Mijn Schokland-verhaal is ontleend aan de onderstaande bronnen:

         www.wrecksite.eu
         www.divemagazine.co.uk
         www.maritiemdigitaal.nl
         Scheepvaartmuseum Rotterdam
         BBC NEWS july-11th-2011

 

terug naar boven